صفت‌های فعلی در اسپرانتو
صفت فعلی (participo) از فعل صفتی می‌سازد که نشان می‌دهد کار در چه زمانی است و آیا کسی آن را می‌کند یا روی چیزی انجام می‌شود. اسپرانتو برای این کار شش پسوند دارد. در هر دو گروهِ معلوم و مجهول، a برای حال است، i برای گذشته و o برای آینده؛ درست مثل -as، -is و -os.
معلوم: کسی که کار را می‌کند
پسوند | نمونه | معنی |
|---|---|---|
-ant- | leganta | که دارد می‌خواند |
-int- | leginta | که خوانده است |
-ont- | legonta | که خواهد خواند |
مجهول: چیزی که کار روی آن انجام می‌شود
صفت فعلی مجهول فقط از فعل متعدی ساخته می‌شود.
پسوند | نمونه | معنی |
|---|---|---|
-at- | legata | که دارد خوانده می‌شود |
-it- | legita | خوانده‌شده |
-ot- | legota | که خوانده خواهد شد |
سه کاربرد
صفت (-a)
la leganta knabo: پسری که دارد می‌خواند
legita libro: کتابِ خوانده‌شده
la venonta semajno: هفتهٔ آینده
اسم برای شخص (-o)
leganto: خواننده
komencanto: تازه‌کار، مبتدی
prezidanto: رئیس (از prezidi، ریاست کردن)
kunlaboranto: همکار
نام خود زبان هم از همین ساخت است: esper-ant-o یعنی «کسی که امید دارد».
قید (-e)
Legante, mi lernas multajn vortojn. یعنی «با خواندن، واژه‌های زیادی یاد می‌گیرم».
Fininte la laboron, li iris hejmen. یعنی «کار را که تمام کرد، به خانه رفت».
جملهٔ مجهول
مجهول با esti و صفت فعلیِ مجهول ساخته می‌شود. کننده با de می‌آید:
اسپرانتو | فارسی |
|---|---|
La domo estas konstruata. | خانه دارد ساخته می‌شود. |
La domo estis konstruita en 1900. | خانه در سال ۱۹۰۰ ساخته شد. |
La domo estos konstruita ĝis majo. | خانه تا مه ساخته خواهد شد. |
La letero estis skribita de Sara. | نامه به‌دست سارا نوشته شد. |
زمان‌های مرکب
با esti و صفت فعلیِ معلوم، زمان‌های دقیق‌تری هم می‌شود ساخت: Mi estas manĝinta یعنی «غذا خورده‌ام». این ساخت‌ها درست‌اند، ولی کمتر به کار می‌روند و معمولاً زمان ساده با قیدی مثل jam کافی است: Mi jam manĝis. فعل و زمان‌ها