تاریخچهٔ اسپرانتو
اسپرانتو نزدیک به ۱۴۰ سال است که گفته و نوشته می‌شود. در این مدت دو جنگ جهانی، سرکوب و ممنوعیت را از سر گذرانده و امروز در اینترنت زنده‌تر از همیشه است.
سال‌های نخست (۱۸۸۷ تا ۱۹۰۵)
۱۸۸۷: زامنهوف در ورشو کتابی به روسی منتشر کرد که امروز Unua Libro («کتاب نخست») نامیده می‌شود. این کتاب ۹۱۷ ریشه داشت. زندگی زامنهوف
۱۸۸۹: نخستین نشریهٔ اسپرانتو، La Esperantisto، در نورنبرگ آلمان آغاز به کار کرد.
۱۸۹۴: ترجمهٔ «هملت» به قلم زامنهوف منتشر شد.
۱۹۰۵: کتاب «بنیاد اسپرانتو» (Fundamento de Esperanto) منتشر شد و نخستین کنگرهٔ جهانی اسپرانتو با ۶۸۸ شرکت‌کننده از ۲۰ ملیت در بولونی‌سورمر فرانسه برگزار شد. «اعلامیهٔ بولونی» «بنیاد» را پایهٔ ثابت زبان دانست.
سازمان جهانی و جنگ اول (۱۹۰۸ تا ۱۹۱۸)
۱۹۰۸: هکتور هودلر، روزنامه‌نگار بیست‌سالهٔ سوئیسی، با گروهی از همراهانش انجمن جهانی اسپرانتو (UEA) را در ژنو بنیاد گذاشت.
۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸: در جنگ جهانی اول، این انجمن از سوئیس بی‌طرف به خانواده‌هایی که جنگ از هم جدایشان کرده بود کمک کرد تا از هم خبر بگیرند.
۱۹۱۷: زامنهوف در ورشو درگذشت.
ایران در جامعهٔ ملل (۱۹۲۰ تا ۱۹۲۲)
پس از جنگ جهانی اول، چند کشور در جامعهٔ ملل پیشنهاد کردند که اسپرانتو در روابط بین‌المللی و آموزش به کار رود و ایران از پیشنهاددهندگان اصلی بود. ده نماینده موافق بودند و تنها نمایندهٔ فرانسه، گابریل آنوتو، مخالفت کرد. چون تصمیم‌ها باید به اتفاق آرا گرفته می‌شد، همین مخالفت جلوی به‌رسمیت‌شناختن اسپرانتو را گرفت. اسپرانتو در ایران
در این سال‌ها نیتوبه اینازو، معاون دبیرکل ژاپنی جامعهٔ ملل، به کنگرهٔ اسپرانتو در پراگ (۱۹۲۱) رفت و دربارهٔ آن گزارش داد.
سال‌های سرکوب (دههٔ ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰)
آلمانِ نازی: هیتلر در «نبرد من» اسپرانتو را ابزاری یهودی خوانده بود. در ۱۹۳۵ اسپرانتو در عمل ممنوع شد و در ۱۹۳۶ هاینریش هیملر انجمن‌های اسپرانتو را منحل کرد. بسیاری از اسپرانتیست‌ها، از جمله فرزندان زامنهوف، در هولوکاست کشته شدند.
شوروی: استالین در ۱۹۳۷ از پشتیبانی پیشین دولت دست کشید و رهبران اسپرانتیست بازداشت شدند. اسپرانتو تا ۱۹۵۶ در عمل ممنوع ماند.
پس از جنگ: یونسکو (۱۹۵۴ تا ۱۹۸۷)
۱۹۵۴: یونسکو در کنفرانس مونته‌ویدئو از دستاوردهای اسپرانتو قدردانی کرد و با انجمن جهانی اسپرانتو رابطهٔ مشورتی برقرار کرد.
۱۹۸۵: یونسکو کشورهای عضو را تشویق کرد که آموزش «مسئلهٔ زبان و اسپرانتو» را به برنامهٔ مدرسه‌ها و دانشگاه‌ها بیفزایند.
۱۹۸۷: صدمین سال اسپرانتو با هفتاد و دومین کنگرهٔ جهانی در ورشو، زادگاه زبان، جشن گرفته شد.
عصر اینترنت (از ۲۰۰۰ تا امروز)
۲۰۰۱: ویکی‌پدیای اسپرانتو (Vikipedio) آغاز شد. امروز نزدیک به ۳۹۰ هزار مقاله دارد و بزرگ‌ترین ویکی‌پدیای یک زبان ساخته‌شده است.
۲۰۱۲: گوگل ترنسلیت اسپرانتو را به زبان‌هایش افزود.
۲۰۱۵: دورهٔ اسپرانتوی دولینگو برای انگلیسی‌زبان‌ها راه افتاد و تا ۲۰۱۸ بیش از یک میلیون و سیصد هزار نفر آن را آغاز کردند. صدمین کنگرهٔ جهانی هم در لیل فرانسه برگزار شد.
۲۰۲۶: صد و یازدهمین کنگرهٔ جهانی با ۱٬۱۳۸ شرکت‌کننده از ۱ تا ۸ اوت در گراتس اتریش برگزار شد. کنگرهٔ ۲۰۲۷ در ملبورن استرالیا خواهد بود.