الفبای اسپرانتو و تلفظ
الفبای اسپرانتو ۲۸ حرف دارد. هر حرف همیشه یک صدا دارد و هر صدا همیشه با یک حرف نوشته می‌شود. پس هر واژه را همان‌طور که نوشته شده می‌خوانید و همان‌طور که می‌شنوید می‌نویسید. حرف‌های q، w، x و y در الفبا نیستند.
جدول حرف‌ها
حرف | صدا | نمونه |
|---|---|---|
A a | آ | amiko (دوست) |
B b | ب | bona (خوب) |
C c | تس | celo (هدف) |
Ĉ ĉ | چ | ĉambro (اتاق) |
D d | د | domo (خانه) |
E e | اِ | elefanto (فیل) |
F f | ف | fenestro (پنجره) |
G g | گ | granda (بزرگ) |
Ĝ ĝ | ج | ĝardeno (باغ) |
H h | ه | horo (ساعت) |
Ĥ ĥ | خ | ĥoro (گروه کُر) |
I i | ای | infano (کودک) |
J j | ی | jaro (سال) |
Ĵ ĵ | ژ | ĵurnalo (روزنامه) |
K k | ک | kato (گربه) |
L l | ل | lerni (یاد گرفتن) |
M m | م | mano (دست) |
N n | ن | nomo (نام) |
O o | اُ | okulo (چشم) |
P p | پ | pano (نان) |
R r | ر | rivero (رود) |
S s | س | suno (خورشید) |
Ŝ ŝ | ش | ŝipo (کشتی) |
T t | ت | tago (روز) |
U u | او | urbo (شهر) |
Ŭ ŭ | و کوتاه، مثل «و» در «نو» | aŭto (خودرو) |
V v | و | vorto (واژه) |
Z z | ز | zebro (گورخر) |
شش حرف کلاهک‌دار
پنج حرف کلاهک (^) و یک حرف هلال (˘) دارند. همهٔ این صداها برای فارسی‌زبان آشناست:
ĉ = چ: ĉokolado (شکلات)
ĝ = ج: ĝi (آن)
ĥ = خ: eĥo (پژواک). این حرف کم به کار می‌رود.
ĵ = ژ: ĵaŭdo (پنج‌شنبه)
ŝ = ش: ŝi (او، برای زن)
ŭ = و کوتاه: تقریباً همیشه پس از a یا e می‌آید: aŭ (یا)، Eŭropo (اروپا).
اگر این حرف‌ها روی صفحه‌کلیدتان نیست، تایپ حروف کلاهک‌دار را ببینید.
سه حرف که فارسی‌زبان‌ها اشتباه می‌خوانند
c همیشه «تس» است: celo را «تسِلو» بخوانید، نه «سِلو» یا «کِلو».
j همیشه «ی» است: jes (بله) یعنی «یِس»، نه «جِس». صدای «ج» با ĝ نوشته می‌شود.
g همیشه «گ» است: حتی پیش از e و i. geografio یعنی «گِئوگرافیو».
مصوت‌ها
اسپرانتو پنج مصوت دارد: a، e، i، o و u. کوتاهی و بلندی مصوت در اسپرانتو معنا را عوض نمی‌کند.
a نزدیک به «آ» است. آن را مثل «اَ» در «دَر» نخوانید.
e مثل «اِ» در «دِل».
i مثل «ای» در «سیب».
o مثل «اُ» در «گُل».
u مثل «او» در «دور».
مصوت‌های مرکب
نوشته | صدا | نمونه |
|---|---|---|
aj | آی، مثل «چای» | kaj (و) |
ej | اِی، مثل «کِی» | plej (بیشترین) |
oj | اُی | knaboj (پسرها) |
uj | اوی | tuj (فوراً) |
aŭ | آؤ | aŭto (خودرو) |
eŭ | اِؤ | Eŭropo (اروپا) |
تکیه: همیشه روی هجای یکی‌مانده‌به‌آخر
هر مصوت یک هجا می‌سازد و تکیه همیشه روی هجای یکی‌مانده‌به‌آخر می‌افتد. در این صفحه‌ها، مثل واژه‌نامه، هجای تکیه‌دار با حروف بزرگ نوشته می‌شود:
واژه | هجاها | معنی |
|---|---|---|
amiko | a-MI-ko | دوست |
Esperanto | es-pe-RAN-to | اسپرانتو |
tablo | TA-blo | میز |
Irano | i-RA-no | ایران |
familio | fa-mi-LI-o | خانواده |
hodiaŭ | ho-DI-aŭ | امروز |
در familio، حرف‌های i و o دو هجای جدا هستند. ŭ مصوت نیست، پس aŭ در hodiaŭ یک هجا حساب می‌شود.
در فارسی تکیهٔ اسم و صفت معمولاً روی هجای آخر است، پس فارسی‌زبان‌ها ناخودآگاه می‌گویند «آمیکو» با تکیه بر «کو». تمرین کنید که تکیه را روی هجای ماقبل آخر، یعنی «می»، بگذارید.
حرف‌های بزرگ و نام حرف‌ها
نام هر همخوان، همان صدای آن است با o در پایان: bo، co، ĉo، do و مانند آن. نام مصوت‌ها خود آن‌هاست: a، e، i، o، u. حرف بزرگ مثل زبان‌های اروپایی در آغاز جمله و نام‌های خاص می‌آید.